‘Cửa sáng’ cho kinh tế năm 2026

Đầu tư công sẽ mở “cửa sáng” cho kinh tế năm nay, bên cạnh xuất khẩu và tiêu dùng có nhiều thuận lợi lẫn thách thức đan xen, theo chuyên gia.

“Nền kinh tế năm 2026 nói chung cũng như ngành xây dựng khả quan hơn so với 2025”, ông Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (Huba) dự báo tại hội thảo trực tuyến do Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức ngày 14/1.

Ông Kỳ đồng thời là Chủ tịch công ty Secoin, chuyên về vật liệu xây dựng, nên niềm tin của ông về sự “tươi sáng” này còn đến từ mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công gần một triệu tỷ đồng năm nay của chính phủ, tăng hơn 10% so với 2025.

Trước đó, tại hội nghị ngày 9/1, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công năm 2025 đến ngày 31/1 và bắt tay ngay giải ngân kế hoạch vốn năm 2026.

Theo Phó chủ tịch Huba, với tốc độ và quy mô mạnh mẽ hơn năm ngoái, đầu tư công 2026 sẽ tạo ra “lực đẩy khá tốt cho nền kinh tế”. “Nhờ đó, cả bất động sản đô thị và công nghiệp sẽ ấm lên”, ông Kỳ lạc quan nói.

Một số chuyên gia và tổ chức cũng nhìn thấy vai trò trụ cột của đầu tư công cho tăng trưởng năm nay. Ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright cho rằng đây là động lực chắc chắn.

“Với quy mô gần 8% GDP, vốn đầu tư công năm nay rất lớn, không chỉ là động lực cho năm 2025 mà còn có thể kéo dài đến 2030”, ông Thành nhận định.

Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) chung nhận định. Trong Báo cáo Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) mới đây, EuroCham kỳ vọng trong 12-18 tháng tới, phát triển cơ sở hạ tầng và đầu tư công là những động lực quan trọng, đặc biệt với xây dựng, thương mại, logistics và các ngành hướng đến tiêu dùng.

Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên phân tích, điểm thuận lợi của đầu tư công là dư địa chính sách tài khóa còn lớn. “Tỷ lệ nợ công trên GDP chỉ mới khoảng 35% nên có thể tận dụng lợi thế này để tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng không chỉ trước mắt mà còn dài hạn”, ông nói.

Bên cạnh “vốn mồi” mạnh mẽ, xuất khẩu và tiêu dùng duy trì triển vọng dù có những yếu tố bất định. Năm 2025, xuất khẩu đạt kim ngạch kỷ lục hơn 475 tỷ USD, tăng 17%.

Thương mại toàn cầu dự báo tiếp tục khó lường nhưng HSBC đánh giá Việt Nam có lợi thế sản phẩm đang có nhu cầu tiêu thụ cao trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) là đồ điện tử. Đồng thời, thị phần một số mặt hàng tại Mỹ cũng cải thiện.

Ông Trần Ngọc Anh, Giáo sư Đại học Indiana, Sáng lập Mạng lưới Sáng kiến Việt Nam, dự báo sau cuộc đối đầu của Nhà Trắng và Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell gần đây, lãi suất có thể neo cao và USD mạnh, tạo lợi thế xuất khẩu cho hàng hóa Việt Nam.

Điểm bất lợi là khả năng giảm nhu cầu hàng hóa của Mỹ và tăng chi phí đầu vào của nhà sản xuất Việt Nam. Theo ông Nguyễn Xuân Thành, lời giải có thể đến từ bù đắp kim ngạch ở những thị trường lớn khác, đơn cử như Trung Quốc.

Với tiêu dùng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ năm 2025 ước tăng 9,2% so với 2024, một phần nhờ lạm phát ổn định và du lịch hồi phục tốt. Bình quân CPI 2025 tăng 3,31%, thấp hơn mức 3,63% của 2024. Khách quốc tế đạt kỷ lục gần 21,2 triệu lượt, tạo ra doanh thu 40 tỷ USD, tương đương 7% GDP.

Hai yếu tố này cơ bản tiếp tục thuận lợi trong 2026, góp phần củng cố cho tiêu dùng nội địa. Ông Nguyễn Xuân Thành đánh giá lạm phát không phải vấn đề lo ngại vì giá xăng dầu dự báo còn giảm. Trong khi, ẩn số nằm ở niềm tin tiêu dùng, yếu tố ảnh hưởng đến sức mua. Tâm lý có thể cải thiện nếu du lịch và xuất khẩu thuận lợi, giúp tạo thêm việc làm cho khu vực dịch vụ lẫn sản xuất.

Ở giải pháp chủ động, ông Thành khuyến nghị tiếp tục mở rộng phúc lợi. “Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khi phúc lợi xã hội không được mở rộng đủ mạnh, người dân có xu hướng phòng thủ, tiết kiệm thay vì chi tiêu”, ông dẫn chứng.

Năm 2026, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP đạt 10% trở lên. Các tổ chức tài chính quốc tế dự báo trong khoảng 6-7,5%. HSBC cho rằng để đạt tốc độ hai con số đề ra, kinh tế Việt Nam cần “cú hích” lớn, bao gồm thương mại vượt trội, đầu tư đáng kể và tiêu dùng mạnh mẽ.

Theo ông Trần Đình Thiên, điểm thuận lợi là bước chuyển trong tư duy phát triển và làm chính sách từ năm qua, tạo môi trường tốt hơn cho doanh nghiệp. Thay vì ban hành các nghị quyết giải quyết từng vấn đề rời rạc như trước, Việt Nam triển khai hệ thống đồng bộ, mang đến niềm tin thay đổi toàn diện như 1986.

Đáng chú ý có nghị quyết về kinh tế tư nhân, nỗ lực giải tỏa các điểm nghẽn thể chế hàng thập niên và phát triển khoa học – công nghệ. “Đầu tư cho khoa học- công nghệ đang đột phá lớn, từ mức khoảng 0,5-0,6% GDP những năm trước, dự kiến lên khoảng 3% năm nay, tức là tăng đến 6 lần “, ông Thiên chỉ ra.

Ông khuyến nghị doanh nghiệp tăng chủ động, nắm bắt công nghệ lõi để không mất chỗ đứng toàn cầu và tận dụng cơ hội của quá trình thay đổi thể chế. “Doanh nghiệp không nên chỉ bám vào đất đai mà hãy nhìn đến “không gian cơ hội” rộng lớn từ chuyển đổi số và các chính sách mới để sáng tạo ra các giá trị mới”, ông nói.

Tương tự, ông Đinh Hồng Kỳ khuyến khích doanh nghiệp tăng tốc chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và truy xuất nguồn gốc để vượt qua các rào cản kỹ thuật của thị trường quốc tế. Đồng thời, doanh nghiệp tăng đối thoại chính sách về quy hoạch, hành lang pháp lý và các tiêu chuẩn mới để chủ động thích nghi với một thế giới đầy bất định.

“Sau Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân và các quyết sách lớn, tôi nhận thấy tín hiệu tích cực là tiếng nói của doanh nghiệp được ghi nhận tốt hơn”, ông Kỳ nói.

Nguồn: Viễn Thông – VNExpres